در دیابت نوع ۱ دستگاه ایمنی بدن سلولای بتا رو که در لوزالمعده قرار دارن، نابود می کنه. وظیفه ی اصلی این سلولا ترشح انسولینه. نوع دیگری از دیابت به نام دیابت ثانویه (نوع چهارم دیابت) هست. این دیابت مثل به دیابت نوع ۱ه، فرقش اینه که در اون دستگاه ایمنی بدن موجب نابودی سلولای بتا نمی شه، بلکه این سلولا به وسیله دلیلی دیگر مثل مریضیا یا آسیبای وارده به لوزالمعده از بین می رن. در این مقاله با دیابت نوع یک بیشتر آشنا میشید.

 

وظیفه ی انسولین چیه؟

انسولین هورمونیه که به انتقال قند (گلوکز) به بافتای بدن کمک می کنه. درنتیجه سلولا می تونن از قندها به عنوان منبع انرژی استفاده کنن. آسیبایی که در اثر دیابت نوع ۱ به سلولای بتا وارد می شه، این روند رو پریشون می کنه. در اثر نابودی سلولای بتا، گلوکز به سلولای بدن نمی رسه، چون انسولینی وجود نداره که این کار رو بکنه. درنتیجه سطح قند خون زیاد می شه، ولی انرژی کافی به سلولا نمی رسه. این پدیده می تونه نتایج زیر رو بر جای بزاره:

  • دهیدراسیون (کم آبی بدن): با تجمع قند اضافی در خون ، نیاز به دفع ادرار بیشتر می شه. ادرارِ زیاد، راه حل بدن واسه آزادی از قند خون بالاست. آب زیادی که در اثر ادرار از دست میدید، می تونه موجب خشکی پوست و کم آبی بدن تون شه.
  • کاهش وزن: به همراه گلوکز یا قندی که به همراه ادرار از دست میدید، کالری تون هم از دست میره. واسه همین بیشتر افرادی که قند خون بالا دارن، دچار کاهش وزن می شن. البته دهیدراسیون هم در کاهش وزن مؤثره.
  • کتواسیدوز دیابتی: اگه بدن تون واسه تأمین انرژی اش قند کافی دریافت نکنه، مجبور می شه سلولای چربی رو واسه تأمین انرژی بشکنه. در اثر شکستن سلولای چربی، ترکیباتی شیمیایی به نام «کِتونا» ایجاد می شن. کبد واسه کمک به این وضعیت قندی رو که ذخیره کرده، آزاد می کنه. اما در بدن تون انسولینی وجود نداره که بتونه قندها رو انتقال بده. درنتیجه قند خون تون به همراه اسیدهای کتونی زیاد می شه. ترکیب قند اضافی، کم آبی بدن و تشکیل اسیدها با عنوان «کتواسیدوز» شناخته می شه. نبود درمون به موقع کتواسیدوز می تونه زندگی فرد رو با خطراتی جدی روبرو کنه.
  • آسیب به بدن: بالا بودن قند خون کم کم می تونه به اعصاب و رگای خونی موجود در چشما، کلیه ها و قلب آسیب بزنه. احتمال سختی سرخرگا (تصلب شرایین) زیاد می شه. تصلب شرایین می تونه ایجاد کننده سکته مغزی و حمله های قلبی شه.

چه کسائی بیشتر به دیابت نوع ۱ گرفتار می شن؟

دیابت نوع ۱ مریضی نادریه. تنها ۵٪ از کل بیماران دیابتی، به دیابت نوع ۱ گرفتار هستن. دیابت نوع ۱ در سفیدپوستان گسترش بیشتری داره و میزان دچار شدن بهش در مردها و زنان برابره. با اینکه معمولا دیابت نوع ۱ در سنای کمتر از ۲۰ سال شروع می شه، ولی امکان بروز اون در هر سنی هست.

دلیل دچار شدن به دیابت نوع ۱ چیه؟

پزشکان همه عواملی رو که موجب دچار شدن به دیابت نوع ۱ می شن، شناسایی نکرده ان، اما به نظر می رسه ژنا در بروز این نوع از دیابت نقشی اساسی بازی می کنن. پزشکان فکر می کنن دیابت نوع ۱ می تونه در اثر یک عامل محیطی مثل ویروس، ایجاد شه. مثلا ویروس، دستگاه ایمنی تون رو تحریک می کنه تا به لوزالمعده حمله کنه. علائم این حمله که اتوآنتی بادی نامیده می شه، در بیشتر افرادی که به دیابت نوع ۱ گرفتار هستن، میشه دید. تقریبا در همه افرادی که به دیابت نوع ۱ گرفتار هستن، زمانی که قند خون بالا میره، اتوآنتی بادیا وجود دارن.

مریضیای دیگر مثل مریضی گریوز و مریضی پیسی هم ممکنه همراه با دیابت نوع ۱ به اتفاق بپیوندند.

علائم دیابت نوع ۱ چیه؟

روش علاج دیابت نوع ۱، علائم و دلیل دچار شدن بهش  آموزشی

علائم زیر به شکل کم در افراد گرفتار به دیابت نوع یک دیده می شه، ولی امکان تشدیدشان هم هست.

  • تشنگی شدید؛
  • افزایش گرسنگی (به ویژه پس از غذا خوردن)؛
  • خشکی دهن؛
  • حالت تهوع و استفراغ؛
  • دردهای شکمی؛
  • تکرر ادرار؛
  • کاهش وزن بدون هیچ گونه دلیل خاص (حتی اگه به اندازه کافی غذا بخورین و مشکل بی اشتهایی نداشته باشین)؛
  • ضعف یا احساس خستگی؛
  • تاری دید؛
  • تنفس سخت و سنگین (ممکنه دکتر تون از این وضعیت با عنوان تنفس کوسمول نام ببره)؛
  • عفونتای همیشگی در پوست، دستگاه ادراری و مهبل؛
  • لرزش و کنفوزیون (یه جور حالت گیجی و کاهش هشیاری)؛
  • تنفس سریع؛
  • بوی میوه ای نفس تون.

دیابت نوع ۱ چیجوری تشخیص داده می شه؟

روش علاج دیابت نوع ۱، علائم و دلیل دچار شدن بهش  آموزشی

دکتر تون واسه تشخیص دیابت نوع ۱ سطح قند خون تون رو اندازه گیری می کنه، ممکنه واسه یافتن گلوکز و بقیه ترکیبات شیمیایی که در نبود انسولین در بدن ساخته می شن، ادرارتان رو مورد آزمایش بذاره.

الان هیچ راه حل شناخته شده ای واسه پیشگیری از دچار شدن به دیابت نوع ۱ وجود نداره.

درمون دیابت نوع ۱

خیلی از افراد با اینکه به دیابت نوع یک گرفتار هستن، عمر طولانی و زندگی سالمی دارن. کلید حفظ سلامتی در دیابت نوع ۱، حفظ قند خون در محدوده ایه که دکتر به شما می گه. شما باید قند خون تون رو به طور منظم چک کنین تا با انجام اصلاحاتی روی انسولین دریافتی، غذاها و فعالیتای بدنی تون، قند خون رو در محدوده مناسبی نگه دارین.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   راه و روش نبود دخالت در مقابل مدیریت ذره بینی 

تموم افرادی که به دیابت نوع ۱ گرفتار هستن، باید واسه کنترل قند خون شون انسولین تزریق کنن.

وقتی که دکتر تون درمورد انسولین صحبت می کنه، سه نکته زیر رو به شما یادآور میشه:

  1. زمان شروع اثر. مدت زمانی که طول می کشه انسولین وارد جریان خون تون شه و شروع به کاهش قند خون تون کنه.
  2. زمان اوج اثر. زمانی که انسولین بیشترین حد تاثیرگذاری رو در کاهش قند خون داره.
  3. مدت زمان اثر. مدت زمانی که تاثیرگذاری انسولین پس از شروع، باقی می مونه.

شکلای مختلف مختلف انسولین عبارتند از:

  • انسولین سریع الاثر: زمان شروعِ تأثیرگذاری این انسولین، نزدیک به ۱۵ دقیقهه. زمان اوج اثر اون نزدیک به ۱ ساعت و مدت زمان اثر اون بین ۲ تا ۴ ساعته.
  • انسولین رگولار یا کوتاه اثر: زمان شروع اثر اون نزدیک به ۳۰ دقیقهه. زمان اوج اثر اون بین ۲ تا ۳ ساعت و مدت زمان اثر اون بین ۳ تا ۶ ساعته.
  • انسولین با اثر متوسط: این انسولین زودتر از ۲ تا ۴ ساعت وارد جریان خون نمی شه. یعنی زمان شروع اثر این انسولین بین ۲ تا ۴ ساعت، زمان اوج اثر اون بین ۴ تا ۱۲ ساعت و مدت زمان اثر اون بین ۱۲ تا ۱۸ ساعته.
  • انسولین با اثر طولانی: چند ساعتی طول می کشه تا این انسولین شروع به تأثیرگذاری کنه. اثر این انسولین به مدت ۲۴ ساعت باقی می مونه.

معمولا دکتر تون با تزریق دو نوع انسولین در روز شروع می کنن. تعداد تزریقا ممکنه به ۳ تا ۴ مرتبه در روز زیاد شه.

بیشتر انسولینا در ظرف شیشه ای کوچیکی به نام «ویال» نگهداری می شن. بعد به کمک سوزنی که در سر سرنگ هست، انسولین رو از ویال به درون سرنگ کشیده و تزریق می کنن. الان انسولین به وسیله قلم انسولین هم قابل فهمیده. انسولین می تونه به کمک ابزاری از راه استنشاق به وسیله بدن دریافت شه. روش دیگر واسه دریافت انسولین، پمپ انسولینه. در پمپ انسولین می تونین به کمک یک لوله ی نازک، انسولین موردنیازتان رو دریافت کنین. دکتر تون با توجه به شرایط، بهترین روش دریافت انسولین رو واسه تون انتخاب می کنن.

تغییر در سبک زندگی

روش علاج دیابت نوع ۱، علائم و دلیل دچار شدن بهش  آموزشی

ورزش واسه درمون دیابت نوع ۱ ضروریه. اما ورزش در هنگامی که به دیابت نوع ۱ گرفتار هستین، اصولی داره. شما باید بین انسولین، غذای دریافتی و هر نوع فعالیت فیزیکی (حتی فعالیتای روزانه) برابری مناسبی برقرار کنین.

آگاهی وضعیت تون، کلید موفقیت شماس. باید قند خون تون رو قبل، بعد و در بین فعالیتای فیزیکی کنترل کنین تا از چگونگی اثر فعالیت فیزیکی بر شرایط تون مطلع شید. بعضی چیزها قند خون تون رو افزایش میدن، درحالی که یه سریای دیگه تأثیری روی قند خون ندارن. می تونین واسه پیشگیری از افت شدید قند خون تون، بین وعدهایی شامل کربوهیدرات استفاده کنین یا میزان انسولین دریافتی تون رو کاهش بدین.

شما باید از تأثیری که غذاها روی قند خون تون دارن، خبردار شین. وقتی که بفهمین کربوهیدراتا، چربیا و پروتئینا، چیجوری قند خون تون رو تحت اثر قرار میدن، می تونین یک رژیم غذایی سالم واسه خودتون بچینید تا قند خون تون رو در محدوده مناسب نگه دارین. متخصص تغذیه می تونه به شما در شروع یک برنامه غذایی خوب کمک کنه.

اگه دیابت نوع ۱ درمون نشه، چه اتفاقی واسه بدن میفته؟

روش علاج دیابت نوع ۱، علائم و دلیل دچار شدن بهش  آموزشی

اگه دیابت نوع یک خوب کنترل نشه، می تونه مشکلاتی جدی به وجود بیاره و زندگی فرد رو تهدید کنه.

  • رتینوپاتی: این مشکل در ۸۰٪ از بزرگسالانی که بیشتر از ۱۵ سال به دیابت نوع ۱ گرفتار بودن، اتفاق میفته. بروز رتینوپاتی قبل از زمان بلوغ نادره. واسه پیشگیری از رتینوپاتی و حفظ بینایی تون باید قند خون، فشار خون، سطح کلسترول و تری گلیسریدتان رو به طور منظم کنترل کنین.
  • آسیبای کلیوی: در حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد افرادی که به دیابت نوع ۱ گرفتار هستن، دچار مریضی ای به نام «نفروپاتی دیابتی» می شن. با گذشت زمان، احتمال بروز این پدیده زیاد می شه. بیشترین احتمال بروز این مریضی بین ۱۵ تا ۲۵ سال پس از دچار شدن به دیابت نوع یکه. این پدیده می تونه موجب بروز مریضیای جدی تری مثل مشکل کلیوی و مریضیای قلبی شه.
  • گردش خون ضعیف و آسیبای عصبی: اعصاب آسیب دیده و سرخرگِ سخت شده می تونن موجب کاهش حس و خون رسانی به پا شن. این موضوع احتمال آسیبای وارده رو افزایش می ده و موجب می شه زخمای باز، دیرتر درمون یابند. با رخ دادن این پدیده، امکان قطع عضو هم هست. آسیبای عصبی می تونه موجب مشکلات گوارشی مثل حالت تهوع، استفراغ و اسهال شه.

منبع : webmd

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید