نظریه های اقتصادی -نظریه های رفتاری

نظریه های تاثیر نظام اطلاعاتی بر سازمان:

در رابطه با تاثیر فناوری اطلاعات بر سازمان مطالعات مختلفی صورت گرفته است و نظریات مختلفی در این زمینه وجود دارد که این نظریات در قالب دو دسته پژوهشگران اقتصادی و گروهی دیگر نطریه های رفتاری هستند.

 

  1. نظریه های اقتصادی

الف) نظریه اقتصاد خرد:

بر مبنای این نظریه فناوری اطلاعات یکی از عوامل تولید به شمار می آید که به آسانی می تواند جایگزین سرمایه و نیروی کار شود. با بکارگیری فناوری اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی و خود کار کردن بخشی از عملیات که بیشتر به صورت دستی انجام می شد به تدریج میتوان از

هزینه و حجم نیروی انسانی کاست. بر مبنای این نظریه شمار مدیران و کارکنان دفتری نیز در نتیجه کاربرد فناوری اطلاعات کاهش می یابد.

ب)  نظریه داد و ستد:

بر اساس این دیدگاه شرکتها هرچه را که از بازار تهیه م یکنند هزینه است و تمامی شرکتها می کوشند تا از هزینه های خود بکاهند. عمده هزینه هایی که در یک شرکت وجود دارند را می توان با استفاده از فناوری اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی و بهره گیری آسان از پیمانکاران برون سازمانی به جای کاربرد منابع درونی از هزینه های تماس با بازار و داد و ستد بکاهد. ( دراکر[1]، 1988)

ج)  نظریه نمایندگی:

بر اساس اسن نظریه کارفرما (مالک) گروهی نماینده استخدام می کند تا از جانب وی کارها را انجام دهند و برای انجام این کارها اختیارات محدودی به آنها تفویض می کند که این کار موجب پیدایش هزینه اجرای نمایندگی می شود. فناوری اطلاعات هزینه بدست آوردن اطلاعات و تجزیه و تحلیل آن را کاهش داده و اجازه می دهد تا شرکت از هزینه نمایندگی بکاهد. ( لویت[2]، 1980)

[1]Drucker

[2]Leawit

  1. نظریه های رفتاری

الف) نظریه تصمیم گیری و کنترل:

بر اساس این نظریه بنیان کار سازمان بر تصمیم گیری در موقعیت های نامطمئن و همراه با خطر در چارچوب قید و بندهای منطقی است. مدیران برای اخذ تصمیم متکی به اطلاعات هستند. گروه زیادی از مدیران میانی به جمع آوری اطلاعات می پردازند و تصمیم های مدیران ارشد را به کارکنان سطوح پایین می رسانند. بر اساس این نظریه فناوری اطلاعات با کاهش هزینه گردآوری و پخش گسترده اطلاعات می تواند ساختار خشک سازمان را دگرگون سازد. این سیستم ها می توانند مدیران ارشد را بی واسطه به گروه های عملیاتی پیوند داده و باعث حذف سطوح میانی شود. بر اساس این نظریه سازمانها با بکارگیری فناوری اطلاعات متمرکزتر می شوند. چرا که با کاهش فزاینده مدیران میانی، مدیران ارشد هم اطلاعات مورد نیاز خود را برای اداره سازمان به صورت مستقیم در اختیار دارند و بدون نظام اطلاعات، ساختار سازمان همچون هرمی است که همه تصمیم گیریها در بالای آن صورت می پذیرد. با وارد شدن رایانه ها به سازمانها گردآوری اطلاعات آسانتر شده و نیاز به کارکنان فرودست کمتری می باشد. در این ساختار به صورت حرف T وارونه در آمده و با گذشت زمان و گسترش فناوری اطلاعات ساختار شکل لوزی به خود می گیرد و اطلاعات به گونه ای پیوسته از هر سو گردآوری  و پخش می شود. ( مالون[1] ، 1997)

ب) نظریه جامعه شناختی، پایداری شیوه ها:

این نظریه بر تواناییهای انسانها و سازمان در مهار فناوری اطلاعات تاکید دارد. بنابراین سازمان آن دسته از دانش را می پذیرد که متناسب با منافع و قدرت زیر مجموعه ها، بخش ها و مدیران می باشد. در واقع گرینش برقراری قدرت متمرکز یا غیرمتمرکز در دست سازمان است.

ج)  نظریه فرا صنعتی ساختار دانش گرا:

طبق این نظریه، گذار به جامعه فراصنعتی با خود دگرگونی های بنیادیت در سازمان به وجود آورده است. اختیار بجای تکیه بر سمت سازمانی، بر مبنای دانش و میل به پیشرفت استوار میگردد. شکل سازمان مسطح تر می شود زیرا کارکنان فرهیخته بیشتر مختارند و در این صورت تصمیم گیری غیر متمرکز می گردد؛ زیرا این کار در سایه افزایش اطلاعات در سازمان شدنی است.

د) نظریه های فرهنگی، فناوری اطلاعات و فرضهای بنیادین:

پاره ای از دانشمندان به ویژه مردم شناسان معتقدند که فناوری اطلاعات الزاما باید با فرهنگ سازمانی همخوانی داشته باشد تا پذیرفته شود. طبق این نظریه فناوری اطلاعات می تواند به تهدید یا پشتیبانی از فرهنگ سازمانی منجر شود.

و)  نظریه های سیاسی، فناوری اطلاعات منبعی سیاسی:

سازمانها به ریز مجموعه ها و گروه های فرعی همچون بازاریابی، حسابداری و تولید تقسیم می شوند. این گروهها منافع و خواسته های جداگانه ای دارند که بیشتر اوقات بایکدیگر برخورد نموده و به رقابت می پردازند. نظریه سیاسی، نظام اطلاعاتی را پیامد برخوردها و رقابت های میان گروهی می داند که خواهان اثرگذاری بر رویه ها، روش ها و بهره مندی از منابع سازمان هستند. بنابراین فناوری اطلاعات اسیر درگیریهای سازمانی می شود؛ زیرا یکی از مهمترین منابع یعنی اطلاعات را در اختیار دارد. ( داونپورت و پیرسون[2] ، 1998)

[1]Malon

 

[2]Davenport & pearson